10 câu đố về món ăn nổi tiếng Việt Nam — từ phở đến bánh mì

Thử sức với 10 câu hỏi

Tự đoán trước, rồi mở từng đáp án để xem lời giải.

1. CÂU 01

   Phở xuất hiện đầu tiên ở đâu và vào khoảng thời gian nào?

   Xem đáp án và lời giải

   Vùng Nam Định – Hà Nội, đầu thế kỷ 20 (khoảng 1900-1910).

   Phở xuất xứ từ vùng Nam Định và Hà Nội vào đầu thế kỷ 20. Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc: từ món "pot-au-feu" của Pháp, từ món "ngưu nhục phấn" của người Hoa, hoặc sáng tạo bản địa. Nhưng phần lớn các nhà nghiên cứu đồng ý nó ra đời ở miền Bắc Việt Nam.

2. CÂU 02

   Bánh mì Việt Nam có gì đặc biệt khiến nó khác với baguette Pháp?

   Xem đáp án và lời giải

   Vỏ mỏng giòn hơn, ruột rỗng và nhẹ hơn; nhiều lò còn pha thêm bột gạo.

   Bánh mì Việt Nam là phiên bản Việt hoá của baguette Pháp: ổ ngắn hơn, vỏ mỏng giòn, ruột xốp rỗng để nhồi nhân. Nhiều lò được cho là pha thêm chút bột gạo. Từ "banh mi" được đưa vào từ điển Oxford English Dictionary năm 2011.

3. CÂU 03

   Món cao lầu chỉ có ở thành phố nào, và nước tro dùng để làm sợi lấy từ đâu?

   Xem đáp án và lời giải

   Hội An; nước tro từ tro gỗ cây trên đảo Cù Lao Chàm.

   Cao lầu là đặc sản chỉ có ở Hội An (Quảng Nam). Sợi mì được ngâm trong nước tro từ tro gỗ đốt trên Cù Lao Chàm, kết hợp nước giếng Bá Lễ cổ trong phố cổ. Chính vì nguyên liệu đặc thù này mà cao lầu rất khó làm ở nơi khác.

4. CÂU 04

   Bún bò Huế và bún bò Nam Bộ: món nào có nước dùng, món nào không?

   Xem đáp án và lời giải

   Bún bò Huế CÓ nước dùng (súp), bún bò Nam Bộ KHÔNG có nước dùng (trộn).

   Đây là sự nhầm lẫn phổ biến. Bún bò Huế là món súp với nước dùng ninh xương hầm sả ớt. Bún bò Nam Bộ hoàn toàn khác — là bún trộn với rau sống, đậu phộng, nước mắm chua ngọt, thịt bò xào, không hề có nước dùng.

5. CÂU 05

   Nước mắm Phú Quốc có gì đặc biệt khiến được EU bảo hộ chỉ dẫn địa lý?

   Xem đáp án và lời giải

   Làm từ cá cơm đánh bắt quanh đảo, ủ chượp trong thùng gỗ, và chỉ nước mắm sản xuất tại Phú Quốc mới được mang tên này.

   Nước mắm Phú Quốc là sản phẩm đầu tiên của Việt Nam được EU cấp bảo hộ chỉ dẫn địa lý (2012). Chỉ nước mắm sản xuất tại Phú Quốc từ cá cơm đánh bắt xung quanh đảo, ủ trong thùng gỗ bời lời đặc trưng, mới được mang tên này.

6. CÂU 06

   Cà phê sữa đá Việt Nam thường dùng loại cà phê gì, và tại sao lại dùng sữa đặc thay sữa tươi?

   Xem đáp án và lời giải

   Cà phê robusta; dùng sữa đặc vì thời Pháp thuộc sữa tươi khó bảo quản ở khí hậu nhiệt đới.

   Việt Nam là nước xuất khẩu robusta lớn nhất thế giới. Robusta đắng và đậm hơn arabica. Sữa đặc có đường (Ông Thọ, Ngôi Sao Phương Nam) được dùng từ thời Pháp thuộc do sữa tươi nhanh hỏng trong khí hậu nóng. Kết hợp này tạo ra hương vị đặc trưng không thể nhầm lẫn.

7. CÂU 07

   Gỏi cuốn và chả giò: cái nào cuốn bằng bánh tráng sống (không chiên)?

   Xem đáp án và lời giải

   Gỏi cuốn cuốn bằng bánh tráng sống, chả giò cuốn bằng bánh tráng rồi chiên giòn.

   Gỏi cuốn (fresh spring roll) dùng bánh tráng mềm nhúng nước, cuốn tôm/thịt/rau sống, chấm tương đậu phộng. Chả giò (nem rán miền Bắc) dùng bánh tráng cuốn nhân rồi chiên vàng giòn. Phương Tây thường gọi chung "spring roll" gây nhầm lẫn.

8. CÂU 08

   Bánh xèo miền Nam và bánh khoái miền Trung khác nhau ở điểm nào dễ nhận nhất?

   Xem đáp án và lời giải

   Kích thước: bánh xèo lớn (đường kính 30-40cm), bánh khoái nhỏ (15-20cm).

   Bánh xèo miền Nam to, gập đôi, ăn cuốn rau. Bánh khoái Huế nhỏ hơn, dày hơn, thường ăn kèm nước chấm đặc biệt (nước lèo gan). Cả hai đều làm từ bột gạo pha nghệ, nhưng bánh khoái giòn rụm hơn do tỉ lệ bột khác.

9. CÂU 09

   Mì Quảng và cao lầu đều là đặc sản Quảng Nam — điểm khác biệt dễ nhận nhất là gì?

   Xem đáp án và lời giải

   Mì Quảng nước ít (chan xăm xắp), sợi vàng nghệ, mềm. Cao lầu sợi nâu dày, dai, nước ít hơn nữa.

   Mì Quảng có nước dùng chan xăm xắp (không ngập), sợi mì mềm, vàng nghệ, ăn kèm bánh tráng nướng. Cao lầu sợi nâu sẫm (từ nước tro), dày và dai hơn, gần như không có nước, phủ thịt xá xíu và rau sống. Hai món cùng phố cổ nhưng hoàn toàn khác.

10. CÂU 10

    Cơm tấm Sài Gòn: "tấm" trong tên gọi có nghĩa là gì?

    Xem đáp án và lời giải

    "Tấm" là hạt gạo bể, gạo vỡ — loại gạo phụ phẩm từ quá trình xay xát.

    Cơm tấm ban đầu là món ăn bình dân vì dùng gạo tấm — hạt gạo bể vụn, rẻ hơn gạo nguyên hạt. Hạt tấm nhỏ, nấu lên tơi xốp, thấm gia vị tốt hơn gạo thường. Từ món ăn nghèo, cơm tấm trở thành đặc sản Sài Gòn nổi tiếng khắp cả nước.