Đọc · Suy nghĩ · Khám phá
10 câu đố khoa học đời sống có đáp án và giải thích
Những chuyện quen thuộc như phơi áo hay pha nước muối đều có thể trở thành câu hỏi khoa học. Bộ này kết hợp giải thích hiện tượng với đọc bảng số liệu đơn giản. Mục tiêu là nhận ra điều quan sát được và điều mình đang suy đoán.
Không cần tự làm thí nghiệm nóng hoặc dùng thiết bị điện để giải. Với các bài cho số liệu, hãy coi đó là tình huống giả định và chỉ kết luận trong phạm vi đề. Các câu về nước có liên kết đến tài liệu phổ biến kiến thức của USGS.
Thử sức với 10 câu hỏi
Tự đoán trước, rồi mở từng đáp án để xem lời giải.
- CÂU 01
Ngoài một cốc nước đá kín, không bị rò, xuất hiện giọt nước khi đặt trong phòng ẩm. Nước đó chủ yếu đến từ đâu?
Xem đáp án và lời giải
Hơi nước trong không khí.
Hơi nước gặp bề mặt đủ lạnh sẽ ngưng tụ thành giọt. Nó không cần xuyên qua thành cốc; hiện tượng này khác với nước bên trong bị rò ra.
Đọc thêm: USGS: Ngưng tụ trong vòng tuần hoàn nước.
- CÂU 02
Một chiếc áo ướt phơi ngoài trời khô dần dù nước trên áo không sôi. Quá trình nào làm nước rời áo?
Xem đáp án và lời giải
Sự bay hơi.
Nước lỏng chuyển thành hơi từ bề mặt áo. Bay hơi diễn ra cả dưới nhiệt độ sôi; nước rời vải và hòa vào không khí xung quanh.
Đọc thêm: USGS: Bay hơi trong vòng tuần hoàn nước.
- CÂU 03
Khuấy một ít muối cho tan hết trong nước. Không nhìn thấy hạt muối nữa có nghĩa là muối đã biến mất không?
Xem đáp án và lời giải
Không; muối đã hòa tan.
Muối phân tán trong nước ở mức hạt rất nhỏ. Không nhìn thấy hạt ban đầu không đồng nghĩa vật chất không còn trong dung dịch.
Đọc thêm: USGS: Nước và khả năng hòa tan.
- CÂU 04
Muốn biết ánh sáng có ảnh hưởng đến cây, hai chậu cùng giống nên được đặt khác nhau về yếu tố nào, trong khi lượng nước và đất giữ như nhau?
Xem đáp án và lời giải
Lượng ánh sáng nhận được.
Đó là yếu tố đang cần kiểm tra. Nếu đồng thời đổi cả nước, đất và ánh sáng, kết quả khác nhau sẽ khó quy cho riêng ánh sáng. Cũng nên có nhiều cây cho mỗi điều kiện.
- CÂU 05
Cân một chai kín có 200 g nước và 5 g muối trước rồi sau khi muối tan, không mất vật chất. Khối lượng phần nước muối là bao nhiêu?
Xem đáp án và lời giải
205 g.
Cộng 200 g nước và 5 g muối được 205 g. Hòa tan không làm mất phần muối khỏi chai; khối lượng chai rỗng không nằm trong phần đề đang hỏi.
- CÂU 06
Ba lần đo cùng một khoảng thời gian được 9,8 giây, 10,0 giây và 10,2 giây. Giá trị trung bình là bao nhiêu?
Xem đáp án và lời giải
10,0 giây.
Tổng là 30,0 giây, chia ba được 10,0 giây. Trung bình giúp tóm tắt các lần đo; nó không tự chứng minh đồng hồ đã được hiệu chuẩn chính xác.
- CÂU 07
Hai cây được tưới khác lượng nước nhưng cũng đặt ở hai nơi sáng tối khác nhau. Cây A cao hơn. Có thể kết luận chỉ nước làm A cao hơn không?
Xem đáp án và lời giải
Chưa thể.
Có ít nhất hai yếu tố cùng thay đổi: nước và ánh sáng. Quan sát chiều cao chưa tách được ảnh hưởng riêng của mỗi yếu tố; cần thiết kế so sánh kiểm soát tốt hơn.
- CÂU 08
Một bình có vạch chia theo mililít. Nếu cần đong đúng 0,25 lít nước, nên tìm vạch bao nhiêu?
Xem đáp án và lời giải
250 ml.
Một lít bằng 1.000 ml, nên 0,25 × 1.000 = 250 ml. Cần đọc đúng đơn vị; số 0,25 không phải vạch 25 ml.
- CÂU 09
Một bạn nói “chiếc lá dài 8 cm”; bạn khác nói “chiếc lá đẹp nhất”. Câu nào là kết quả đo có đơn vị?
Xem đáp án và lời giải
“Chiếc lá dài 8 cm.”
Câu đầu nêu đại lượng độ dài, giá trị và đơn vị. Câu thứ hai là đánh giá thẩm mỹ, không phải một phép đo chỉ bằng cách thêm chữ “nhất”.
- CÂU 10
Trong thử nghiệm giả định, 8 trên 10 hạt nảy mầm. Tỉ lệ nảy mầm quan sát được là bao nhiêu?
Xem đáp án và lời giải
80%.
Lấy 8 ÷ 10 × 100% được 80%. Đây là tỉ lệ của mười hạt đã quan sát, không bảo đảm mọi nhóm hạt khác đều có đúng cùng kết quả.
Cách chơi để hiểu lời giải hơn
- Nêu quan sát trước, rồi mới đề xuất lời giải thích.
- Muốn so sánh hai cách làm, giữ các điều kiện khác giống nhau.
- Một lần đo gợi ý kết quả; lặp lại phép đo giúp đánh giá kết quả có ổn định không.
Câu hỏi, tình huống và lời giải do Nhanh Trí biên soạn. Số đo trong đề là giả định; kiến thức về nước đối chiếu tài liệu USGS được dẫn ở từng câu.
Có câu chưa rõ? Gửi góp ý cho Nhanh Trí kèm tên bài và số câu.