Đọc · Suy nghĩ · Khám phá
10 câu đố thiên văn về Hệ Mặt Trời có lời giải
Hành tinh gần Mặt Trời nhất có nóng nhất không? Mặt Trăng luôn hướng gần như cùng một mặt về Trái Đất có nghĩa là nó không tự quay? Bộ thiên văn này bắt đầu từ những hình dung quen thuộc rồi kiểm tra bằng kiến thức cơ bản.
Bạn có thể chơi theo hai lượt: lượt đầu chỉ đoán đáp án, lượt sau đọc lời giải và kể lại bằng lời của mình. Các liên kết NASA nằm dưới từng đáp án để người muốn tìm hiểu tiếp có thể đọc nguồn gốc của thông tin.
Thử sức với 10 câu hỏi
Tự đoán trước, rồi mở từng đáp án để xem lời giải.
- CÂU 01
Hệ Mặt Trời có bao nhiêu hành tinh theo cách phân loại hiện nay, không tính hành tinh lùn?
Xem đáp án và lời giải
8 hành tinh.
Tám hành tinh là Sao Thủy, Sao Kim, Trái Đất, Sao Hỏa, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương. Sao Diêm Vương thuộc nhóm hành tinh lùn.
Đọc thêm: NASA: Các hành tinh.
- CÂU 02
Một năm trên Sao Thủy, tức một vòng quanh Mặt Trời, ngắn hơn hay dài hơn một năm trên Trái Đất?
Xem đáp án và lời giải
Ngắn hơn: khoảng 88 ngày Trái Đất.
Sao Thủy hoàn thành một vòng quanh Mặt Trời trong khoảng 88 ngày Trái Đất. “Một năm” ở đây được định nghĩa theo vòng quỹ đạo, không phải theo số ngày trên tờ lịch của chúng ta.
Đọc thêm: NASA: Sao Thủy.
- CÂU 03
Sao Thủy gần Mặt Trời hơn Sao Kim. Vậy hành tinh nào nóng nhất Hệ Mặt Trời?
Xem đáp án và lời giải
Sao Kim.
Khí quyển dày của Sao Kim giữ nhiệt rất mạnh qua hiệu ứng nhà kính. Vì vậy chỉ dùng khoảng cách đến Mặt Trời để so nhiệt độ hai hành tinh sẽ dẫn đến kết luận sai.
Đọc thêm: NASA: Sao Kim.
- CÂU 04
Trong tám hành tinh, hành tinh nào lớn nhất?
Xem đáp án và lời giải
Sao Mộc.
Sao Mộc là hành tinh lớn nhất Hệ Mặt Trời. Mặt Trời lớn hơn Sao Mộc nhưng là một ngôi sao, nên không nằm trong nhóm tám hành tinh mà đề yêu cầu.
Đọc thêm: NASA: Sao Mộc.
- CÂU 05
Mặt Trời là một hành tinh hay một ngôi sao?
Xem đáp án và lời giải
Một ngôi sao.
Mặt Trời là ngôi sao ở trung tâm Hệ Mặt Trời. Năng lượng của nó được tạo ra bởi phản ứng nhiệt hạch trong lõi; các hành tinh chuyển động quanh nó.
Đọc thêm: NASA: Mặt Trời.
- CÂU 06
Mặt Trăng thường hướng gần như cùng một mặt về Trái Đất. Nó có tự quay quanh trục không?
Xem đáp án và lời giải
Có.
Mặt Trăng tự quay với chu kỳ bằng chu kỳ chuyển động quanh Trái Đất. Sự đồng bộ này khiến gần như cùng một mặt hướng về chúng ta, không phải vì nó đứng yên.
Đọc thêm: NASA: Mặt Trăng và chuyển động đồng bộ.
- CÂU 07
Phía xa của Mặt Trăng có luôn tối, không bao giờ được Mặt Trời chiếu sáng không?
Xem đáp án và lời giải
Không.
Phía xa cũng có thời gian được chiếu sáng và thời gian tối. “Phía xa” nói về phía quay khỏi Trái Đất, không đồng nghĩa với bóng tối vĩnh viễn.
Đọc thêm: NASA: Mặt Trăng.
- CÂU 08
Nguyên nhân chính tạo nên các mùa trên Trái Đất là độ nghiêng trục hay việc Trái Đất lúc gần, lúc xa Mặt Trời?
Xem đáp án và lời giải
Độ nghiêng của trục Trái Đất.
Khi Trái Đất chuyển động quanh Mặt Trời, độ nghiêng trục làm góc chiếu và thời gian nhận nắng của mỗi bán cầu thay đổi theo năm. Đó là cơ sở của các mùa.
Đọc thêm: NASA: Trái Đất.
- CÂU 09
Nếu Bắc bán cầu đang nghiêng về phía Mặt Trời và có mùa hè, Nam bán cầu nhìn chung đang ở mùa nào?
Xem đáp án và lời giải
Mùa đông.
Hai bán cầu nghiêng theo hai phía đối nhau so với Mặt Trời. Khi miền bắc nhận nắng trực tiếp hơn, miền nam nhận ít hơn; thời tiết địa phương còn tùy vĩ độ và nhiều yếu tố khác.
Đọc thêm: NASA: Trái Đất và các mùa.
- CÂU 10
Sao Diêm Vương được xếp vào nhóm nào, nếu không tính trong tám hành tinh chính?
Xem đáp án và lời giải
Hành tinh lùn.
Việc phân loại Sao Diêm Vương thành hành tinh lùn không có nghĩa thiên thể đó biến mất. Nó vẫn thuộc Hệ Mặt Trời; thay đổi nằm ở cách phân loại.
Đọc thêm: NASA: Hành tinh và hành tinh lùn.
Cách chơi để hiểu lời giải hơn
- Phân biệt tự quay quanh trục với chuyển động quanh một thiên thể khác.
- Đọc rõ đề hỏi hành tinh, ngôi sao hay vệ tinh; đây là các khái niệm khác nhau.
- Khi mô phỏng Mặt Trời và hành tinh bằng đèn, dùng đèn thông thường; không nhìn trực tiếp vào Mặt Trời.
Câu hỏi và lời giải được biên soạn riêng bằng tiếng Việt, đối chiếu các trang kiến thức NASA liên kết ở từng câu; không phải nội dung do NASA bảo trợ.
Có câu chưa rõ? Gửi góp ý cho Nhanh Trí kèm tên bài và số câu.